Bạo hành lạnh là gì? Dấu hiệu nhận biết và giải pháp ứng phó

Bạo hành lạnh là một hình thức làm tổn thương tinh thần nghiêm trọng không kém nỗi đau về thể chất. Sự im lặng của đối phương khiến nạn nhân của bạo lực lạnh luôn sống trong trạng thái lo lắng, căng thẳng không biết liệu bản thân đã làm sai điều gì. Sự im lặng giống như một “công cụ” trừng phạt đáng sợ khiến họ luôn phải tìm cách kết nối với kẻ bạo hành, ngay cả khi họ không làm điều gì sai.

Bạo hành lạnh là gì?

Bạo lực luôn được diễn ra dưới hình thức, không phải chỉ khi có các vết thương rõ ràng trên thể chất mới được coi là hành vi nguy hiểm gây tổn thương cho người khác. Bạo hành lạnh là một hình thức tổn thương người khác “không tên”, thường rất dễ bị phủi bỏ trách nhiệm bởi những người đã gây ra. Những tổn thương này chỉ có một mình bản thân nạn nhân biết và phải hứng chịu chứ không rõ rệt như các hình thức khác.

Bạo hành lạnh
Bạo hành lạnh là trạnh thái im lặng, thờ ơ, trốn tránh xuất phát 1 chiều trong mối quan hệ mà không có nguyên nhân rõ ràng, cụ thể

Hiểu một cách đơn giản nhất, bạo hành lạnh ( Cold violence) là một hình thức bạo hành tinh thần, được biểu thị bằng sự im lặng, lạnh nhạt, thờ ơ, tránh né một cách vô cớ. Trạng thái này được diễn ra giữa những người có mối quan hệ thân thiết, thường xuyên có sự liên lạc, thậm chí là gặp gỡ nhau hằng ngày và cực kỳ phổ biến trong các mối quan hệ gia đình, yêu đương.

Chẳng hạn như khi trong một mối quan hệ yêu đương, bỗng nhiên một ngày người nam trở nên thờ ơ, lạnh lùng một cách đáng sợ. Người nữ dù chủ động nhắn tin nhưng người nam trả lời rất lâu hoặc chỉ trả lời một cách thờ ơ cho có lệ, luôn từ chối gặp mặt, từ chối các cuộc điện thoại. Người con gái tìm đủ mọi cách để gặp mặt nói chuyện nhưng đổi lại chỉ là sự trốn tránh từ người nam dù trước đó cả hai không có bất cứ cuộc tranh cãi nào.

Chẳng hạn trong khi người vợ luôn cằn nhằn, than phiền về thói quen vô tổ chức, bừa bộn của người chồng thì anh ta luôn ừ hử, không qua tâm, chỉ tập trung chơi game hay làm chuyện mà anh ta muốn. Dần dần câu cửa miệng của anh ta luôn là “quá bận”, để mặc vợ tự ăn uống, tự dọn dẹp, tự ở nhà một mình mà không dành bất cứ sự quan tâm nào. Cuộc nói chuyện của cả hai dần chỉ còn xuất phát từ phía người vợ.

Nhiều người luôn cho rằng, phải to tiếng, phải có sự xuất hiện của bạo lực, phải làm tổn thương về thể chất mới được coi là bạo hành. Tuy nhiên trên thực tế, bạo hành lạnh còn có thể gây ra tổn thương gấp  nhiều lần các hình thức khác. Vì đối phương im lặng khiến họ luôn tự chất vấn bản thân rằng vấn đề nằm ở đâu, liệu có phải do chính mình hay không. Từ nạn nhân họ tự hạ thấp bản thân hơn nữa để tìm được câu trả lời.

Nguồn gốc của bạo hành lạnh được nhắc đến và phổ biến hơn sau khi tác giả Lỗ Đản Ma đề cập đến trong một nghiên cứu về bạo lực gia đình được công bố năm 2016. Trong đó, nghiên cứu này đề cập đến việc việc những người đàn ông thành thị, có học thức luôn sử dụng việc im lặng, thờ ơ để “trừng phạt” người bạn đời. Sau đó hình thức này cũng được cha mẹ thực hành trên con cái.

Cần chú ý rằng, bạo hành lạnh không phải là “chiến tranh lạnh”. Mặc dù cả hai đều có chung hình thức là im lặng tuy nhiên ở chiến tranh lạnh, sự im lặng sẽ xuất phát từ hai chiều và có nguyên nhân rõ ràng, chẳng hạn như một cuộc tranh cãi trước đó. Trong khi đó, bạo hành lạnh lại chỉ xuất phát từ một phía, diễn ra một cách đột ngột và bản thân người còn lại thường không hiểu được nguyên nhân là gì.

Thực tế bạo hành lạnh phổ biến hơn chúng ta tưởng rất nhiều, thậm chí chính chúng ta cũng từng là nạn nhân của tình trạng này mà không hề hay biết. Và ngược lại, bản chúng ta dù là vô tình hay cố ý cũng hoàn toàn đã có thể từng gây tổn thương tâm lý cho một ai đó bằng sự im lặng một cách vô lý của chính mình.

Ai dễ là nạn nhân của bạo hành lạnh

Bất cứ ai cũng có thể trở thành nạn nhân của bạo hành lạnh. Nạn nhân của tình trạng này thường là những người có tâm lý yếu đuối và có xu hướng cô độc chẳng hạn như phụ nữ. Đa số các trường hợp bị bạo hành lạnh thường xảy ra trong mối quan hệ gia đình hoặc yêu đương và người phải chịu đựng trạng thái này luôn là phụ nữ.

Bạo hành lạnh
Phụ nữ thường dễ là nạn nhân của bạo hành lạnh bởi có tâm lý yếu đuối

Một điều thú vị chính là người gây ra bạo lực lạnh thường là những người có học thức, tri thức và hoàn toàn ý thức được việc bản thân im lặng có thể khiến đối phương cảm thấy khủng hoảng như thế nào. Sự im lặng chính là hình thức “trừng phạt” mà không để lại hậu quả rõ ràng có thể nhìn thấy. Bởi thế họ luôn có thể tìm cách từ chối, thoái thác, không công nhận những hậu quả mà bản thân đã gây ra.

Bạo hành lạnh được diễn ra như thế nào?

Thường bạo lực lạnh sẽ được diễn ra khi họ và nạn nhân đã có một mối quan hệ gắn bó khăng khít hoặc cần có sự liên kết với nhau. Những kẻ bạo hành khi đã biết chắc chắn đối phương đã có sự phụ thuộc, liên kết với mình sẽ dần bắt đầu thực hiện các hành vi im lặng bởi họ biết chắc chắn người đó sẽ không phải kháng lại các hành vi đó mà tìm cách níu kéo. Nói cách khác đây cũng được coi là một hình thức giống thao túng tâm lý.

Bạo hành lạnh
Một người càng cố gắng liên lạc, người còn lại càng trở nên thờ ơ và không quan tâm đến cảm xúc của đối phương

Các hành vi được đánh giá là đang bạo lực lạnh như

  • Thay đổi cảm xúc, thái độ theo hướng đối lập hoàn toàn, không còn nồng nhiệt, tận tình mà trở nên xa cách, lạnh nhạt và thờ ơ
  • Luôn tìm cách tránh né, tảng lờ, không đáp lại đối phương cho dù họ tìm mọi cách để liên lạc, bắt chuyện
  • Sự thay đổi về hành vi, cảm xúc hay thái độ thường có xu hướng diễn ra một cách đột ngột mà không có các xung đột hay nguyên nhân cụ thể nào trước đó
  • Khoảng thời gian im lặng, thờ ơ, xa cách thường diễn ra trong thời gian dài với mức độ tăng dần khiến nạn nhân có cảm giác muốn bùng bổ
  • Từ chối, im lặng trước bất cứ sự tương tác hay kết nối nào từ đối phương
  • Trong trường hợp giữa cả hai có sự kết nối lại, người bạo hành luôn phủ nhận các hành vi của mình và viện cớ cho sự thờ ơ đó và cả hai bên có xu hướng quay trở lại gắn bó như trước
  • Thường có xu hướng diễn ra và lặp lại nhiều lần với các hình thức tương tư nhưng với mức độ có thể nghiêm trọng hơn

Cần hiểu rằng sự im lặng ở đây không mang ý nghĩa để suy nghĩ hay nhìn nhận vấn đề mà được thực hiện nhằm khiến đối phương bức bối, khó chịu, hành hạ về mặt tâm lý, tinh thần. Mặt khác, bạo hành lạnh cũng xảy ra với các hành vi, biểu hiện khác nhau tùy theo mối quan hệ giữa các đối tượng, chẳng hạn như

  • Hai người trong một mối quan hệ tình cảm nhưng một người đột ngột biến mất, cắt đứt toàn bộ liên lạc dù trước đó không có bất cứ nguyên nhân nào cụ thể. Dù đã tìm mọi cách nhưng bạn vẫn không thể nào liên lạc với đối phương, tuy nhiên sau đó họ tiếp tục quay trở lại và bắt đầu như chưa từng có gì xảy ra
  • Cha mẹ bạo hành lạnh với con cái bằng việc thờ ơ, im lặng, nhốt trẻ vào phòng mà không trả lời, tuy nhiên vẫn có thể đáp ứng khác các yếu tố về thể chất chứ không hề bỏ mặc con hoàn toàn. Nhiều trường hợp trẻ dù gào khóc năn nỉ nhưng cha mẹ vẫn không hề mở cửa hay đáp lời cho tới khi chúng đồng ý thực hiện các yêu cầu mà phụ huynh chỉ định
  •  Người đi làm bị đồng nghiệp lạnh lùng, thờ ơ, không nói chuyện, không hỗ trợ dù là các công việc nhóm. Hay việc một đồng nghiệp không được cho tham dự vào các hội nhóm ở công ty, không được ai thông báo về về tình, các sự kiện của công ty, luôn là người biết cuối cùng các vấn đề ở công ty cũng là một trong những dạng bạo hành lạnh ở nơi làm việc.
  • Bạo lực lạnh còn có thể xảy ra giữa giáo viên và học sinh. Chẳng hạn thầy cô luôn không gọi học sinh đó đứng lên trả bài cho dù học sinh xung phong, tuy nhiên cuối kỳ lại cho kết quả kém, chấm thái độ không tốt.

Diễn biến của bạo hành lạnh thế nào?

Như đã nói, bạo hành lạnh thực sự giống như một hình thức thao túng tâm lý được thực hiện để trừng phạt và khiến đối phương phải tuân thủ. Tâm lý mỗi người một khác nhau, có những người thuộc nhóm không quan tâm, thẳng thắn, dứt khoát; ngược lại, một nhóm lại cực kỳ để tâm và luôn lo lắng, sợ hãi, không có niềm tin vào bản thân. Bạo lực lạnh thường có mục tiêu chính là các đối tượng này.

Bạo hành lạnh
Nạn nhân của bạo hành lạnh thường có xu hướng hạ thấp bản thân và trở nên phụ thuộc vào đối phương

Thực tế trong bất cứ mối quan hệ nào, sự im lặng luôn khiến chúng ta cảm thấy sợ hãi và khó chịu. Khi bạn càng cố tìm lý do, đối phương càng tránh né, càng im lặng. Sự tự ti, lo lắng trong bạn bắt đầu xuất hiện và luôn tự hỏi rằng liệu đó có phải là lỗi của bản thân mình. Dần dần bạn chọn cách hạ thấp cái tôi ;lòng tự trọng để tìm kiếm sự tha thứ cho dù đó rõ ràng vấn đề không phải bắt đầu từ bạn. Điều này cũng đồng nghĩa với việc họ đã bắt đầu thành công trong việc kiểm soát tâm lý bạn.

Khi sự căng thẳng của nạn nhân bắt đầu lên tới đỉnh điểm, họ làm mọi cách để kết nối lại tình cảm thì kẻ bạo hành sẽ xuất hiện, thể hiện tha thứ, lòng vị tha của bản thân. Đặc biệt họ sẽ luôn tạo cho nạn nhân cảm giác mình là tốt nhất, hạ thấp giá trị của đối phương, làm những điều tốt nhất, tuyệt vời nhất dành cho người đó. Tuy nhiên khi không vừa ý một điều gì, họ lại bắt đầu im lặng làm cho đối phương cảm thấy “phát điên”.

Chắc chắn, bạo hành lạnh không chỉ diễn ra một mà là rất nhiều lần, đã lặp đi lặp lại nhiều lần. Bản thân những người gây ra tình trạng này cũng luôn có vô vàn các lý do để biện minh cho hành động của bản thân và càng không công nhận rằng họ đang có hành vi bạo hành. Chính vì không gây ra các tổn thương về thể chất rõ ràng, không có bằng chứng rõ ràng nên những đối tượng này thỏa sức thể hiện các hành vi của họ.

Kẻ thực hiện bạo lực lạnh thường là những người có tính cách ích kỷ, luôn đề cao cái tôi cá nhân, cáu kỉnh, dễ có hành vi bốc đồng, luôn muốn mình trở thành người “trên cơ” những người khác đồng thời có tính chiếm hữu rất cao. Việc im lặng có thể giúp họ đạt được mục đích trong việc kiểm soát, để cảm xúc, suy nghĩ của đối phương phụ thuộc vào mình.

Mặt khác, trong tình yêu, việc người kia đột ngột im lặng và thờ ơ còn chính là cách để đối phương chủ động nói lời chia tay và bỗng nhiên, họ trở thành nạn nhân trong một cuộc tình. Đây là một trường hợp không hề hiếm, thậm chí cực kỳ phổ biến. Nạn nhân của bạo lực lạnh bỗng nhiên trở thành kẻ xấu trong mắt những người xung quanh.

Hệ quả từ bạo hành lạnh

Cho dù bạn thuộc tuýp người cá tính hay hiền lành, mạnh mẽ hay yếu đuối thì việc bỗng nhiên một ngày đối phương im lặng, làm lơ, luôn bỏ qua mình cho dù đã chủ động thì cũng là một cảm giác cực kỳ khó chịu. Khi mà bạn càng cố gắng cứu vãn, càng cố gắng tìm lý do, dù làm mọi cách nhưng đổi lại vẫn là sự im lặng và thờ ơ đến đáng sợ.

Việc bị thờ ơ hay bỏ mắc thường khiến các nạn nhân cảm thấy bản thân không được tôn trọng, không có giá trị trong mắt người khác và tự cho rằng mình là người không có giá trị. Thậm chí họ còn tự đổ lỗi cho bản thân trong khi rõ ràng, người sai là đối phương chứ không phải bản thân họ.

Bạo hành lạnh
Nạn nhân bạo hành lạnh dần đánh mất giá trị, niềm tin vào chính bản thân mình

Những vết thương vô hình do bạo hành lạnh gây ra không phải là thứ người khác có thể cảm nhận hay nhìn thấy được. Một người khi đã bị đối phương làm tổn thương một lần thường có xu hướng hạ thấp lòng tự trọng, thể diện của bản thân để không phải rơi vào ” nhà giam câm lặng” thêm lần thứ 2. Họ chấp nhận mọi điều mà đối phương yêu cầu chỉ để đối phương vui lòng và không đột nhiên biến mất.

Mặt khác, khi bị bạo lực lạnh, những người này cũng dần hình thành tâm lý nghi ngờ, lo lắng quá mức. Khi bắt đầu một mối quan hệ mới, chỉ cần đối phương đột nhiên trả lời tin nhắn chậm trong vài phút cũng khiến họ sợ hãi vì không biết liệu có phải mình đã nói sai điều gì đó. Hay bản thân họ cũng có cái nhìn lệch lạc về chính bản thân, luôn cho rằng mình kém cỏi, vô dụng, trở nên phụ thuộc vào cảm xúc của người khác.

Nhiều trẻ nhỏ bị cha mẹ thực hiện bạo hành lạnh thay cho các hành vi “trừng phạt” thông thường tới mức gặp các vấn đề tâm lý. Chỉ cần nhắc tới chữ “vào phòng” đã khiến nhiều trẻ trở lên hoảng sợ khóc lóc. Hay việc bị bạo hành lạnh nơi công sở cũng khiến nhiều người ám ảnh đến tới trầm cảm, không dám đi làm.

Làm thế nào để ứng phó với bạo hành lạnh?

Để đối phó với bạo hành lạnh không phải là điều dễ dàng bởi chính bản thân người đó cần nhận ra được vấn đề của chính mình và đứng dậy đấu tranh chứ không phải là một ai khác. Mặt khác thì bạo hành lạnh có thể xuất hiện trên nhiều đối tượng, nhiều mối quan hệ chứ không phải chỉ giới hạn trong mối quan hệ tình cảm yêu đương, vợ chồng nên không phải bất cứ trường hợp nào cũng có thể áp dụng các phương thức giống nhau.

Một vài giải pháp có thể hữu ích cho những người đang là nạn nhân của bạo hành lạnh như

Lên tiếng vì chính bản thân mình

Đối mặt với kẻ bạo hành lạnh mà bạn chọn cách im lặng khuất phục hay lúc nào cũng nói quá nhiều, quá dài dòng thì đều sẽ không có hiệu quả. Bởi bạn càng la hét, càng tức giận mà đổi lại chỉ là một khoảng không im lặng, là sự thờ ơ thì rút cục chỉ có bản thân bạn là bức bối mà thôi. Thay vào đó hãy giữ thái độ bình tĩnh, kiên quyết để yêu cầu đối phương giải quyết vấn đề, chấm dứt sự yên lặng.

Bạo hành lạnh
Hãy yêu cầu đối phương nói chuyện thẳng thắn một cách cứng rắn

Bạn càng mềm mỏng, đối phương càng lấn tới nên hãy giữ thái độ thật cứng rắn, chắc chắn sẽ khiến họ bất ngờ và nhanh chóng đổi thái độ ngay. Tuy nhiên rõ ràng có thể thấy, một mối quan hệ mà không thể nói chuyện thẳng thắn bằng lời với nhau mà chọn các biến mất, im lặng một chiều thì đây hẳn là một mối quan hệ độc hại, đặc biệt trong tình cảm hay công việc.

Cắt đứt các mối quan hệ quá toxic cũng là điều cần thiết vì sức khỏe, tinh thần của chính bạn. Nhiều người kể cả khi nhận ra bản thân đang bị đối xử tồi tệ vẫn tiếp tục mối quan hệ này bởi họ nghĩ rằng có thể thay đổi được đối phương. Những cuối cùng vẫn là một mê cung im lặng không có lối thoát. Vì thế, hãy kiên quyết ngay từ đầu thay vì cho đối phương quá nhiều cơ hội làm tổn thương mình.

Dũng cảm đứng lên bảo vệ bản thân chưa bao giờ là một điều gì sai trái. Hãy bao dung cho những người xứng đáng và kiên quyết với những kẻ ích kỷ. Tiếp tục mối quan hệ này chỉ khiến một mình bạn tổn thương hơn mà thôi. Càng chìm trong đau khổ, bạn lại càng khó nhận ra rằng bản thân mình đang đau hơn, càng khó thoát khỏi vòng tròn đau khổ luẩn quẩn hơn. Vì thế hãy giải quyết vấn đề ngay khi phát hiện bản thân đang bị lạm dụng, tổn thương về thể chất hay tinh thần.

Tìm kiếm sự giúp đỡ

Thực tế khi ở trong mối quan hệ tình cảm, người ra thường rất khó để nhận thức được rằng bản thân đang bị tổn thương, đang bị bạo hành lạnh. Thậm chí bạn còn sẵn sàng vạch ra hàng loạt lý do để bảo vệ cho sự im lặng, thờ ơ đến đáng sợ của người đó. Đôi lúc những người ngoài cuộc lại là người sáng suốt hơn nạn nhân, có thể chỉ rõ cho họ thấy thế nào là bạo lực lạnh.

Mặt khác với những mối quan hệ đồng nghiệp trong công ty; cha mẹ với con cái hay thầy cô với học sinh thì người trong cuộc đôi khi cũng rất khó để lên tiếng bởi rõ ràng, vai vế của họ thấp hơn mặc dù ai cũng xứng đáng được đối xử công bằng. Do đó với những trường hợp này càng nên tìm kiếm sự trợ giúp từ những người xung quanh.

Chia sẻ những gì đã và đang xảy ra trong mối quan hệ này với những người thân cận sẽ giúp bạn có những lời khuyên hữu ích để biết nên làm gì, có nên tiếp tục hay không. Mặt khác việc chia sẻ với một ai đó ít nhất cũng có thể giúp bạn dễ chịu hơn vì vốn dĩ đối phương đã làm bạn cực kỳ bức bối vì sự im lặng rồi. Khi tâm trạng thoải mái hơn bạn sẽ tự lấy lại sự bình tĩnh, nhìn nhận vấn đề rõ ràng hơn và biết cách nên giải quyết thế nào.

Chăm sóc phục hồi sức khỏe tinh thần

Bạo hành lạnh làm tổn thương tinh thần nạn nhân rất nghiêm trọng khiến họ mất tự tin vào chính bản thân, luôn sợ hãi không , lòng tự trọng bị hạ thấp và không dám mở lòng trong bất cứ các mối quan hệ nào khác. Do đó rất cần quá trình chăm sóc phục hồi sức khỏe tinh thần để bản thân các nạn nhân lấy lại ý thức về giá trị của chính mình thay vì chỉ luôn biết nhận lỗi về bản thân.

Bạo hành lạnh
Chăm sóc tâm lý sau cuộc khủng hoảng cũng là điều rất cần thiết

Gặp gỡ nhà trị liệu tâm lý cũng là một hoạt động cần thiết nếu nạn nhân của bạo hành lạnh bị ám ảnh, tổn thương quá nhiều. Nhà trị liệu sẽ thông qua việc trò chuyện, chia sẻ để giúp tinh thần của các nạn nhân được thả lỏng và hiểu rằng vấn đề đó không phải là lỗi của bản thân họ. Nhà trị liệu cũng điều chỉnh cảm xúc của bệnh nhân khỏi các tư tưởng lệch lạc và thay thế bằng các nhận thức đúng đắn hơn.

Bên cạnh đó, một số biện pháp giúp xoa dịu tinh thần của người bị bạo hành lạnh như

  • Dành thời gian nghỉ ngơi và phục hồi tâm lý, tránh xa mọi tình huống gây căng thẳng, tiêu cực, tranh cãi
  • Ngủ đủ giấc, ăn uống đúng giờ, dành thời gian để chăm sóc nhiều hơn cho bản thân
  • Luyện tập thể dục thể thao hằng ngày hoặc tham khảo các bộ môn như bơi lội hay yoga để vừa tăng cường sức khỏe thể chất, vừa tốt cho cả tinh thần
  • Hướng tới các hoạt động nâng cao giá trị của bản thân, chẳng hạn như làm đẹp, học tập thêm các kỹ năng mới
  • Đừng vội vàng bắt đầu một mối quan hệ mới nếu bản thân chưa thực sự sẵn sàng, chưa vượt qua được bóng đen tâm lý trong quá khứ
  • Học cách tự bảo vệ bản thân mình để không có bất cứ ai có thể làm tổn thương bạn thêm lần nào, dù là về mặt thể chất hay tinh thần
  • Tôn trọng và yêu thương chính bản thân bởi chỉ khi bạn trân quý chính mình thì người khác cũng mới có thể tiếp tục làm như thế
  • Tuyệt đối không nên sử dụng các hình thức bạo hành lạnh với bất cứ người nào khác, bạn không thể làm tổn thương người khác bằng những thứ tiêu cực mà bản thân phải chịu đựng. Hãy luôn thẳng thắn trong mọi vấn đề chứ không nên lặng lẽ im lặng rồi biến mất.

Bạo hành lạnh là một vấn đề cực kỳ phổ biến và vẫn xuất hiện ở đâu đó mỗi ngày, mỗi giờ nhưng đa phần các nạn nhân thường chấp nhận chịu đựng. Bạo hành dù ở được thực hiện trên bất cứ phương thức nào, lời nói hay hành động hay là sự im lặng cũng đều cần phải lên án. Mỗi chúng ta cần tự ý thức được việc bảo vệ bản thân đồng thời cũng cần hành xử văn minh hơn trong mọi mối quan hệ để không làm tổn thương vẫn cứ ai.

Có thể bạn quan tâm:

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *