Cha Mẹ Độc Hại Là Gì? Đặc Điểm Nhận Biết Và Sự Ảnh Hưởng Đến Con Cái

Cha mẹ độc hại (Toxic Parents) là những bậc cha mẹ luôn có lời nói, hành vi tiêu cực gây tổn thương nặng nề cho thể chất và tinh thần của con cái. Những đặc điểm này thường được ngụy trang dưới danh nghĩa tình thương.

cha mẹ độc hại là gì
Cha mẹ độc hại luôn có những lời nói, hành vi làm tổn thương con cái nhằm thỏa mãn bản thân

Cha mẹ độc hại là gì?

Cha mẹ vốn dĩ là những người yêu thương con cái nhất và là điểm tựa vững chắc để con có thể dựa vào khi gặp phải những khó khăn trong cuộc sống. Tuy nhiên trên thực tế, không phải bậc làm cha làm mẹ nào cũng biết cách yêu thương, chăm sóc và giáo dục con cái. Cha mẹ độc hại (Toxic Parents) được hiểu nôm na là các bậc cha mẹ có những hành vi và lời nói tiêu cực gây tổn thương tinh thần, thể chất của con cái.

Hiện nay, có hàng triệu đứa trẻ đang phải chung sống với những bậc cha mẹ độc hại. Những tổn thương thể chất và tinh thần do bố mẹ gây ra có thể để lại vết thương sâu trong tâm hồn. Ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển nhân cách và cuộc sống tương lai của trẻ. Thậm chí khi lớn lên, trẻ sẽ “vô tình” trở thành cha mẹ độc hại vì bị ảnh hưởng bởi suy nghĩ, lời nói và hành vi của bố mẹ mình.

Văn hóa của người Á Đông nói chung và Việt Nam nói riêng đề cao “chữ hiếu”. Nhưng trong nhiều trường hợp, quan niệm này lại dung dưỡng cho những lời nói, hành vi tiêu cực. Bố mẹ có quyền kiểm soát tất cả thứ trong cuộc sống của con và con cái phải có bổn phận vâng lời bố mẹ.

Các bậc cha mẹ đôi khi cũng có những hành vi không đúng mực và thậm chí là vô lý. Tuy nhiên, con cái bắt buộc phải nghe theo và cấm kỵ việc bày tỏ quan điểm trái ngược. Hành vi không đồng thuận với lời nói, quan điểm của bố mẹ đều bị cho là hỗn láo và bất hiếu. Sự áp đặt của các bố mẹ khiến con cái mệt mỏi và ngột ngạt trong chính gia đình của mình. Nhưng sự thật đáng buồn là con cái không thể rời bỏ bố mẹ dù bố mẹ có cay nghiệt như thế nào.

Đặc điểm nhận biết cha mẹ độc hại

Cha mẹ độc hại luôn có những lời nói, hành vi gây tổn thương sâu sắc thể chất và tinh thần của con cái. Những hành vi này bắt đầu từ khi trẻ còn nhỏ cho đến khi trưởng thành. Tuy nhiên, trẻ và những người xung quanh luôn cho rằng, những hành vi từ bố mẹ đều xuất phát từ việc yêu thương con cái.

Vốn dĩ cha mẹ luôn là người yêu thương con cái vô điều kiện và làm tất cả vì con. Tuy nhiên, không phải ai làm cha làm mẹ cũng vì con cái. Thực tế, nhiều người xem con cái như công cụ để thỏa mãn bản thân và mong chờ được nhận lại nhiều hơn.

Những đặc điểm của cha mẹ độc hại rất dễ bị nhầm lẫn với cách thức nuôi dạy con thông thường. Họ thường cố che giấu mục đích thực sự của bản thân bằng những lý tưởng cao cả như muốn tốt cho con, muốn con có tương lai xán lạn,…

Cha mẹ độc hại thường có những biểu hiện sau:

1. Đề cao ý nguyện của bản thân và xem nhẹ cảm nhận của con

Đặc điểm đầu tiên của các kiểu cha mẹ độc hại là luôn đề cao ý nguyện, mong muốn của bản thân và hoàn toàn không quan tâm con cái muốn gì hay nghĩ gì. Tất cả mọi quyết định trong cuộc sống của con đều phải thông qua bố mẹ. Khi con cái có ý kiến ngược lại, bố mẹ sẽ dùng quyền lực, tiền bạc để ép con phải nghe theo ý của mình.

2. Muốn con cái thực hiện ước mơ của mình

Các bậc cha mẹ độc hại có thể muốn con cái hoàn thành ước mơ còn dang dở của mình. Điều này cho thấy sự ích kỷ và độc hại của bố mẹ. Nếu may mắn, con cái có thể yêu thích và theo đuổi ước mơ như bố mẹ mong muốn. Trong trường hợp ngược lại, các bậc cha mẹ sẽ ép buộc con thực hiện bằng được ước mơ đang còn dang dở của bản thân.

Bố mẹ có thể xoa dịu tâm lý của con bằng một số câu nói như Bố mẹ biết thế mạnh của con là gì, hướng đi nào giúp con tỏa sáng,… Khi trẻ chấp nhận theo đuổi ước mơ, bố mẹ sẽ có sự quan tâm đặc biệt khiến trẻ nhầm lẫn rằng bố mẹ thực sự yêu thương mình.

3. Có phản ứng và cảm xúc quá khích

Nuôi dạy con cái là một quá trình dài đòi hỏi sự kiên nhẫn, thấu hiểu và chia sẻ. Đương nhiên trong quá trình này, bố mẹ cũng sẽ đôi lần nổi nóng trước những lỗi lầm của con. Tuy nhiên, một gia đình hạnh phúc sẽ ít có sự nổi nóng, giận dữ vì bố mẹ luôn cố gắng kiềm chế để mang đến cho con cái môi trường lành mạnh nhất.

cha mẹ độc hại là gì
Cha mẹ độc hại luôn có hành động và phản ứng quá khích mà không nghĩ đến cảm nhận của con

Ngược lại, bố mẹ độc hại luôn muốn thỏa mãn bản thân và không hề quan tâm đến cảm xúc, suy nghĩ của con. Do đó, họ thường có những phản ứng, cảm xúc quá khích như giận dữ, cáu kỉnh, thù ghét và cay nghiệt. Bên cạnh cảm xúc quá khích, cha mẹ độc hại cũng sẽ có lời nói, hành vi tiêu cực khiến con trẻ bị tổn thương và luôn cho rằng bản thân đã phạm phải tội lỗi nặng nề.

4. Hà khắc với con cái

Dạy con cần có sự nghiêm khắc để trẻ biết nên làm gì và không nên làm gì. Tuy nhiên, bố mẹ độc hại thường hà khắc trong cách giáo dục con cái. Họ rất ít khi quan tâm đến suy nghĩ, cảm xúc của con.

Khi con không đạt được kết quả cao, bố mẹ thường phản ứng bằng cách chì chiết, đay nghiến, quát tháo và thậm chí là đánh đập. Những bậc cha mẹ độc hại hiếm khi khen ngợi và khích lệ khi trẻ ngoan ngoãn và đạt được thành tích cao trong học tập.

5. Luôn đổ hết lỗi lầm cho con trẻ

Trong mọi hoàn cảnh, bố mẹ độc hại luôn đổ mọi lỗi lầm cho con cái thay vì trò chuyện để nắm rõ sự việc và đánh giá khách quan. Thậm chí, họ gieo vào đầu con cái những suy nghĩ méo mó như con quá hư hỏng và vô dụng nên xứng đáng bị đối xử tệ (lời nói chỉ trích, quát mắng hay hành vi đánh đập). Điều này khiến trẻ vừa đau đớn về thể chất vừa cảm thấy tổn thương về mặt tinh thần.

Dấu hiệu cha mẹ độc hại
Luôn đổ lỗi cho con cái là một trong những dấu hiệu của cha mẹ độc hại

6. Coi nhẹ suy nghĩ và cảm xúc của con

Một điểm chung của cha mẹ độc hại là coi nhẹ cảm xúc, suy nghĩ của con cái. Họ rất ít khi lắng nghe con cái tâm sự và cho rằng đây là điều không cần thiết. Khi con cái có suy nghĩ trái ngược, bố mẹ sẽ đưa ra những quan điểm méo mó để bảo vệ niềm tin của mình và ép buộc con cái phải nghe theo.

Bố mẹ độc hại cũng có thể bắt buộc con phải học cách kiềm chế cảm xúc theo chiều hướng tiêu cực như không cho trẻ khóc lóc, buồn bã, lo lắng,… vì cho rằng đây là biểu hiện của kẻ thất bại. Tuy nhiên, việc ép buộc trẻ kìm nén cảm xúc có thể dẫn đến nhiều vấn đề tâm lý và ảnh hưởng đến tính cách của trẻ trong tương lai.

7. Không tôn trọng sự riêng tư của con

Bố mẹ độc hại cho rằng bản thân có quyền kiểm soát tất cả cuộc sống của con. Vì vậy, họ thường không tôn trọng sự riêng tư của con cái. Thậm chí họ có những hành vi xâm phạm nghiêm trọng như đọc nhật ký của con, vào máy tính để đọc mail, tin nhắn,…

Bố mẹ độc hại thường không ngần ngại cho trẻ biết bản thân đã thực hiện những hành vi này. Nếu nhận thấy trẻ có biểu hiện không vừa ý, bố mẹ sẽ lập tức trách phạt và tiếp tục những lời nói, hành vi gây tổn thương trẻ nghiêm trọng.

8. Khống chế con bằng quyền lực và tiền bạc

Khi còn nhỏ, bố mẹ là tất cả đối với con cái. Khi con không nghe lời, các bậc cha mẹ độc hại thường khống chế con bằng quyền lực và tiền bạc. Vì trẻ chưa chủ động được trong cuộc sống nên trẻ bắt buộc phải làm theo yêu cầu của bố mẹ để có thể tiếp tục được học tập.

9. Lặp lại các hành vi, lời nói gây tổn thương trẻ

Trong lúc nóng giận, bố mẹ có thể có những lời nói và hành vi gây tổn thương trẻ. Tuy nhiên, bố mẹ lành mạnh sẽ biết cách điều chỉnh để bù đắp cho con và tạo dựng cho con cái môi trường sống lành mạnh. Ngược lại, cha mẹ độc hại sẽ lặp đi lặp lại các hành vi, lời nói này vì không hề quan tâm đến cảm xúc của con cái mà chỉ muốn thỏa mãn bản thân.

Dấu hiệu cha mẹ độc hại
Cha mẹ độc hại luôn lặp đi lặp lại lời nói, hành vi cực đoan khiến con trẻ bị tổn thương cả về thể chất và tinh thần

Các kiểu cha mẹ độc hại phổ biến

Cha mẹ độc hại luôn có những hành vi, lời nói tiêu cực khiến cho thể chất và tinh thần của con trẻ bị tổn thương nặng nề. Dựa vào đặc điểm, các chuyên gia tâm lý chia thành 6 kiểu cha mẹ độc hại bao gồm:

1. Cha mẹ chưa trọn vẹn

Cha mẹ chưa trọn vẹn chỉ về các bậc cha mẹ không đáp ứng được nhu cầu của trẻ mà luôn mong chờ trẻ lớn lên sẽ đáp ứng được những yêu cầu của bản thân chẳng hạn như tiền bạc, danh dự, tình yêu thương, sự chăm sóc,… Kiểu cha mẹ này thường không hoàn thành tốt trách nhiệm của bản thân và đứa trẻ vô tình trở thành cha mẹ của chính bố mẹ mình.

2. Cha mẹ bạo hành thể xác

Khi nuôi dạy con, bố mẹ có thể đánh mắng khi trẻ phạm phải lỗi lầm. Tuy nhiên, cần phân biệt hành vi đánh con với các hành vi bạo lực thể xác. Kiểu cha mẹ bạo hành thể xác luôn dùng bạo lực trong mọi trường hợp như khi con cãi lời, phạm lỗi, không đạt kết quả cao trong học tập,…

Các hành vi bạo lực từ kiểu bố mẹ này đôi khi xuất phát từ việc họ có cảm xúc tức giận do những áp lực trong cuộc sống. Và lúc này, con cái trở thành đối tượng để “xả giận”. Chính vì vậy, các chuyên gia luôn khuyến khích bố mẹ phải biết cách kiểm soát cơn giận đối với con cái để giảm thiểu tối đa những hành vi bạo lực và tạo cho con môi trường sống lành mạnh.

3. Cha mẹ bạo hành lời nói

Ngoài các hành vi bạo lực, có một kiểu cha mẹ bạo hành tinh thần của con bằng lời nói. Trong mắt con cái, lời nói của bố mẹ luôn đáng tin cậy. Những lời nói cay nghiệt, trách móc và chì chiết khiến trẻ nghĩ rằng bản thân thực sự là người có lỗi, vô dụng và yếu kém.

Dấu hiệu cha mẹ độc hại
Những lời nói cay nghiệt của bố mẹ khiến trẻ bị tổn thương và hình thành vết sẹo trong tâm hồn

Khi con không đạt được kết quả học tập cao, phạm lỗi và không nghe lời, bố mẹ sẽ có lời nói khiến con bị tổn thương lòng tự trọng. Ngoài ra, kiểu bố mẹ này thường hay so sánh con với những người ưu tú hơn.

Bạo hành lời nói khó nhận biết hơn bạo hành thể xác. Dù vậy, con cái vẫn sẽ bị tổn thương và dễ hình thành cảm xúc xấu hổ, tự ti trong cuộc sống. Nhiều bậc cha mẹ tin rằng, những lời nói này sẽ khích lệ trẻ cố gắng để đạt được kết quả cao và thành công trong cuộc sống. Tuy nhiên, những câu nói gây tổn thương tinh thần lại chính là “con dao” cướp đi sự tự tin và lạc quan vốn có.

4. Cha mẹ kiểm soát

Cha mẹ kiểm soát là kiểu cha mẹ độc hại rất phổ biến ở các nước Châu Á nói chung và Việt Nam nói riêng. Với danh nghĩa là người sinh ra trẻ, cha mẹ cho mình quyền tự quyết định tất cả mọi thứ liên quan đến con và kiểm soát từng lời nói, hành động của con cái.

Không chỉ trong văn hóa, các tôn giáo cũng cho rằng bố mẹ nắm quyền lực tuyệt đối trong cuộc sống của con và con cái được cho là bất hiếu nếu tranh luận hay có những hành vi đi ngược lại với bố mẹ mình.

Khi còn nhỏ, việc kiểm soát con cái là cần thiết vì lúc này trẻ chưa ý thức được hậu quả từ hành vi của bản thân. Tuy nhiên, kiểu cha mẹ kiểm soát thường xâm phạm quá mức vào quyền riêng tư của con cái. Họ kiểm soát con từ khi còn nhỏ đến khi trưởng thành bằng quyền lực, đe dọa, tiền bạc và tội lỗi. Thậm chí, một số bậc cha mẹ còn ép buộc con phải thực hiện đúng di nguyện trước khi mất.

5. Cha mẹ nghiện rượu

Cha mẹ nghiện rượu là kiểu bố mẹ độc hại gây ra nhiều tổn thương tinh thần và thể xác cho con. Đối với kiểu bố mẹ này, con cái hầu như không được hưởng bầu không khí gia đình đúng nghĩa. Ngược lại, mọi sự chú ý để đổ dồn vào người bố hoặc người mẹ nghiện rượu.

các kiểu cha mẹ độc hại
Cha mẹ nghiện rượu là một trong những kiểu cha mẹ độc hại mang đến trải nghiệm nặng nề cho con cái

Cha mẹ nghiện rượu thường không có đủ tỉnh táo để nuôi dạy con cái và luôn có những lời nói, hành vi không đúng mực. Thậm chí khi say rượu, bố mẹ tìm đến con cái để quát nạt, đánh mắng nhằm xả giận. Trẻ sống với bố mẹ nghiện rượu có thể gặp phải nhiều vấn đề về tâm lý và méo mó về nhân cách.

6. Cha mẹ lạm dụng tình dục

Trong tất cả các kiểu cha mẹ độc hại, cha mẹ lạm dụng tình dục gây ra trải nghiệm kinh khủng nhất đối với con cái. Khi còn nhỏ, trẻ không ý thức được những hành vi này. Tuy nhiên khi đã có nhận thức, trẻ sẽ cảm thấy tổn thương và mơ hồ về chính gia đình mình. Những đứa trẻ phải sống chung với kiểu cha mẹ độc hại này rất khó có thể vượt qua ám ảnh tâm lý và nhiều khả năng sẽ gặp phải các vấn đề tâm lý về lâu dài.

Cha mẹ độc hại và những ảnh hưởng đến con cái

Việc giáo dục con cái là điều không đơn giản. Tuy nhiên, sai lầm trong nuôi dạy con khác hẳn với cha mẹ độc hại. Các bậc cha mẹ độc hại luôn đề cao bản thân và không hiểu được ý nghĩa thực sự của gia đình. Tình yêu thương thực chất chỉ là vỏ bọc bên ngoài để hợp thức hóa lời nói và hành vi tiêu cực gây tổn thương trẻ.

Con cái của những bậc cha mẹ độc hại sẽ phải đối mặt với nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng như:

1. Giảm chỉ số IQ

Chỉ số IQ của những trẻ có cha mẹ độc hại thường thấp hơn những trẻ được nuôi dạy trong môi trường lành mạnh. Nguyên nhân là do các hành vi, lời nói tiêu cực gây tổn thương mạnh mẽ đến tâm lý và thể chất của trẻ. Trẻ sẽ dành nhiều thời gian để lý giải vì sao bố mẹ lại có lời nói, hành vi như vậy với bản thân.

các kiểu cha mẹ độc hại
Trẻ sống chung với cha mẹ độc hại sẽ có chỉ số IQ thấp

Ngoài ra, việc kiểm soát và đàn áp con cái quá mức có thể khiến não bộ chậm phát triển. Hơn nữa, trước những lời nói và hành vi gay gắt của bố mẹ, trẻ sẽ hình thành nỗi sợ với chính gia đình của mình. Sợ hãi quá mức và dai dẳng cũng tác động tiêu cực đến quá trình phát triển tư duy của trẻ.

2. Khó kiểm soát cảm xúc

Cảm xúc là thứ rất khó kiểm soát. Tuy nhiên trong một số hoàn cảnh, chúng ta phải kiểm soát cảm xúc của bản thân để tránh những tình huống đáng tiếc.

Trẻ sống với các bậc cha mẹ độc hại – đặc biệt là kiểu cha mẹ bạo hành tinh thần, thể xác và nghiện rượu gần như không biết cách quản lý cảm xúc của chính mình. Bởi bố mẹ của trẻ hoàn toàn không chế ngự cơn tức giận, nóng nảy trước mặt con và có những lời nói, hành vi làm tổn thương con cái mà không chút suy nghĩ.

Nhiều nghiên cứu được thực hiện đều cho thấy, trẻ sống với bố mẹ độc hại dễ nổi giận, cáu kỉnh và khả năng kích động cao hơn so với những trẻ khác. Khi chứng kiến những hành vi tiêu cực của bố mẹ thường xuyên, trẻ cho rằng những hành vi này là hoàn toàn bình thường và sẽ có cách nuôi dạy tương tự đối với con của mình.

3. Thiếu tính kỷ luật

Ngoài việc không kiểm soát được cảm xúc, trẻ được sinh ra bởi bố mẹ độc hại sẽ trở thành người có lối sống cẩu thả và thiếu tính kỷ luật. Tình trạng này thường gặp ở trẻ có kiểu bố mẹ nghiện rượu và cha mẹ không trọn vẹn. Vì không được giáo dục đúng cách, trẻ lớn lên sẽ có xu hướng sống theo bản năng và làm việc, sinh hoạt tùy ý không theo bất cứ khuôn khổ nào.

Ngoài ra, thiếu tính kỷ luật cũng có thể gặp ở trẻ có cha mẹ kiểm soát quá mức. Do bị kiểm soát, kìm kẹp quá mức từ nhỏ đến lớn, trẻ ao ước được sống thoải mái khi rời xa vòng tay của bố mẹ. Vì vậy, trẻ có thể trở thành người sống cẩu thả, phóng khoáng và thiếu tính kỷ luật vì không muốn con cái của mình sau này phải chịu đựng như bản thân trong quá khứ.

4. Trẻ có xu hướng nghiện rượu và chất kích thích

Trẻ được nuôi dạy bởi các bậc cha mẹ độc hại thường không có những đức tính tốt và trẻ dễ bị ảnh hưởng bởi những thói quen xấu từ bố mẹ. Do đó, trẻ thường có xu hướng nghiện rượu và chất kích thích khi đến tuổi vị thành niên hoặc đầu giai đoạn trưởng thành.

các kiểu cha mẹ độc hại
Vì bị dồn nén cảm xúc quá mức nên trẻ có cha mẹ độc hại thường sử dụng rượu bia và chất kích thích khi còn nhỏ

Ngoài ra, một số trẻ có thể chọn dùng rượu bia, chất gây nghiện để giải tỏa lo âu, căng thẳng và cảm xúc dồn nén. Bởi dù nhận thấy bố mẹ có những hành vi, lời nói không đúng nhưng con cái không thể rời xa bố mẹ. Suy nghĩ này khiến trẻ dằn vặt, mệt mỏi và nặng nề dai dẳng.

5. Méo mó trong nhân cách

Gia đình là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình phát triển nhân cách của trẻ. Nếu sống cùng với bố mẹ độc hại, trẻ có thể phát triển các dạng nhân cách bất thường như rối loạn nhân cách chống đối xã hội, rối loạn nhân cách ám ảnh cưỡng chế, rối loạn nhân cách né tránh, rối loạn nhân cách phụ thuộc,… Các dạng nhân cách này đều gây ra phiền toái cho cuộc sống và về lâu dài có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe.

Các bậc cha mẹ độc hại luôn tìm lý do để cho con cái thấy rằng những lời nói, hành vi của bản thân đều là đúng đắn. Lúc này, trẻ còn nhỏ nên không đủ sâu sắc để hiểu được quan điểm của bố mẹ là hoàn toàn sai lệch. Về lâu dài, trẻ đem những quan điểm méo mó của bố mẹ bước vào tuổi trưởng thành. Do đó, trẻ khó có thể tránh khỏi những hành vi và suy nghĩ khác thường, không phù hợp với chuẩn mực xã hội.

6. Gia tăng các vấn đề tâm lý

Khi còn nhỏ, con cái luôn cho rằng bố mẹ là cả thế giới đối với mình. Bố mẹ mang đến sự sống, tình yêu thương, hành động quan tâm hay nhưng điều thực tế hơn là thức ăn, nhà cửa và bất cứ điều gì trẻ cần thiết cho cuộc sống. Vì vậy, con cái buộc phải vâng lời và làm theo tất cả những gì bố mẹ yêu cầu.

Tuy nhiên, cách nuôi dạy độc hại sẽ tạo ra một bản sao tương tự. Trẻ sống cùng với bố mẹ độc hại sẽ dễ phát triển các vấn đề tâm lý như rối loạn nhân cách và stress. Ngoài ra, những méo mó trong tâm lý cũng khiến trẻ dễ bị trầm cảm, rối loạn lo âu khi đối mặt với thực tại khác xa với tưởng tượng của bản thân.

các kiểu cha mẹ độc hại
Trẻ lớn lên với cha mẹ độc hại nhiều khả năng sẽ mắc các bệnh tâm lý như rối loạn lo âu, stress, trầm cảm,…

Một số trẻ khi lớn lên ý thức được bố mẹ đang có những lời nói, hành vi tiêu cực và không phù hợp. Tuy nhiên, trẻ không thể tranh luận hay rời bỏ bố mẹ như với bạn bè, người yêu hay bất cứ mối quan hệ nào khác. Vì vậy, trẻ buộc phải sống chung với những người đã gây ra tổn thương tâm lý và thể chất cho chính mình. Điều này cũng sẽ gia tăng các vấn đề tâm lý và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.

Làm thế nào khi có cha mẹ độc hại?

Việc lớn lên trong một gia đình độc hại thực sự là trải nghiệm không hề dễ chịu. Dù không thể thay đổi quá khứ, bạn vẫn có thể tạo dựng hạnh phúc cho bản thân và tránh xa những người đã làm tổn thương mình. Tuy nhiên như đã đề cập, bố mẹ và con cái luôn có mối liên hệ mật thiết nên rời bỏ gia đình thực sự là một việc không hề dễ dàng.

Để chữa lành tổn thương do cha mẹ độc hại gây ra, bạn có thể áp dụng một số cách sau:

1. Không bắt buộc phải tha thứ cho bố mẹ

Trong văn hóa của người Á Đông và nhiều tôn giáo, con cái không có quyền thù hận hay chỉ ra lỗi sai của bố mẹ. Tuy nhiên, điều này không thực sự đúng bởi nhiều bậc cha mẹ gây ra tổn thương nặng nề cho con cái. Khi chia sẻ vấn đề mình gặp phải với mọi người, điều bạn nhận lại đa số là lời khuyên nên tha thứ cho bố mẹ.

Tuy nhiên, tha thứ không giúp giải tỏa những cảm xúc dồn nén mà ngược lại có thể khiến tâm lý của bạn trở nên nặng nề hơn. Vì vậy, hãy hiểu rằng bạn không nhất thiết phải tha thứ cho bố mẹ nếu bị tổn thương nặng nề cả về thể chất và tinh thần. Nên để bản thân có một khoảng thời gian bình tâm và tìm lại sự cân bằng trong cuộc sống. Khi tâm lý đã thoải mái, bạn có thể quyết định tha thứ cho bố mẹ mình hay không.

Trải nghiệm khi sống cùng bố mẹ độc hại thực sự không hề dễ dàng. Vì vậy, không ai có thể hiểu hết những gì bạn phải trải qua. Hãy tôn trọng cảm xúc của bản thân trước những lời khuyên và lời chỉ trích của những người xung quanh.

2. Đừng cố thay đổi bố mẹ

Cha mẹ độc hại gần như không bao giờ thay đổi. Việc cố thay đổi họ chỉ mang lại sự mệt mỏi cho chính bạn. Mặc dù vậy, bạn có thể thay đổi phản ứng của mình với cách cư xử không đúng mực của bố mẹ. Việc cư xử khác đi có thể khiến bố mẹ cảm thấy không hài lòng và nổi nóng. Tuy nhiên, bạn nên phớt lờ cảm xúc của bố mẹ và tập trung cho cuộc sống của bản thân.

các kiểu cha mẹ độc hại
Nên điều chỉnh phản ứng của bản thân với những hành vi, lời nói cực đoan thay vì cố thay đổi cha mẹ độc hại

Nghe thì có vẻ ích kỷ nhưng việc nghe theo những gì bố mẹ nói thực sự rất mệt mỏi. Nếu tất cả đều phải diễn ra theo sự sắp xếp của bố mẹ, cuộc đời này sẽ không còn là của riêng bạn. Vì vậy, hãy sống cho bản thân và từ chối những yêu cầu vô lý từ gia đình.

3. Tạo khoảng cách, ranh giới với bố mẹ

Khi bắt đầu phản kháng lại những hành vi, lời nói độc hại của bố mẹ, bạn sẽ nhận được những lời chỉ trích như bất hiếu và ích kỷ. Tuy nhiên, hơn ai hết, bạn là người hiểu rõ những gì mình đã phải trải qua và chỉ có bạn mới tự chữa lành được vết sẹo trong tâm hồn.

Cha mẹ độc hại đã quen với việc kiểm soát và điều khiển con cái. Do đó, khi bạn tạo ra ranh giới, họ có thể nổi nóng và không chấp nhận điều này. Nếu đã đủ khả năng lo cho bản thân, bạn có thể dọn ra ở riêng để tránh mâu thuẫn. Thực tế, việc dung hòa với bố mẹ độc hại thực sự không hề dễ dàng. Vì vậy, bạn nên bỏ ngoài tai những lời chỉ trích từ người khác.

4. Học cách tự chăm sóc bản thân

Thông thường, trẻ ở tuổi vị thành niên và giai đoạn đầu trưởng thành đã ý thức được những hành vi lệch lạc của bố mẹ. Tuy nhiên ở thời điểm này, con cái vẫn phải sống phụ thuộc vào gia đình do chưa có đủ năng lực để tìm kiếm việc làm. Dù vậy, bạn nên bắt đầu lối sống tự lập và biết cách chăm sóc cho bản thân.

Khi đã có đủ khả năng, bạn có thể rời khỏi bố mẹ và sống tự lập. Việc này có thể bị quy chụp là bất hiếu và ích kỷ. Tuy nhiên, hãy nhớ lại những trải nghiệm tồi tệ mà bạn phải trải qua và ý thức được rằng bạn xứng đáng với những điều tốt hơn. Dù bố mẹ có cay nghiệt với bản thân bao nhiêu, bạn cũng nên bày tỏ lòng biết ơn bằng cách hỗ trợ tài chính cho bố mẹ hằng tháng.

5. Tìm kiếm sự giúp đỡ

Trong 6 kiểu cha mẹ độc hại, có một số kiểu gây ra tổn thương nặng nề như bố mẹ bạo hành thể chất, bố mẹ nghiện rượu và lạm dụng tình dục. Trước những hành vi méo mó của bố mẹ, bạn nên tìm kiếm sự giúp đỡ từ những người bản thân tin tưởng như họ hàng, thầy cô giáo và có thể trình báo cơ quan chức năng nếu cần thiết.

các kiểu cha mẹ độc hại
Tìm kiếm sự giúp đỡ nếu bố mẹ có những hành vi gây tổn thương nặng nề về thể chất và tinh thần

Những năm gần đây, nhiều sự việc trẻ bị bố mẹ bạo hành, đánh dập được phát giác. Điều này cho thấy thực trạng cha mẹ độc hại đang diễn ra hằng ngày và hàng triệu trẻ em phải đối mặt với những tổn thương nặng nề về thể chất lẫn tinh thần. Vì vậy, hãy dũng cảm tìm kiếm sự giúp đỡ để tìm kiếm cuộc sống tốt đẹp hơn.

Không ai có quyền lựa chọn cha mẹ và đôi khi bạn trở thành người kém may mắn khi phải sống chung với cha mẹ độc hại. Tuy nhiên, chưa bao giờ là quá muộn để thay đổi cuộc sống và hướng đến những điều tích cực. Có thể những trải nghiệm trong quá khứ sẽ không thể nào chữa lành nhưng việc thay đổi sẽ giúp cuộc sống tốt đẹp hơn và con cái của bạn sẽ không phải đối mặt với những điều tương tự.

Tham khảo thêm:

Bình luận (43)

  1. Trần hạnh says: Trả lời

    Từng chữ 1 giống như viết về mình vậy

    1. Viên Hữu Lợi says: Trả lời

      Mình cũng cảm thấy giống bạn…

  2. Phương Quỳnh says: Trả lời

    Đúng là nguyên nhân sâu xa cho các vấn đề tâm lý của con người đều là từ gia đình, bố mẹ ra hết.

    1. Hoàng Thanh Huyền says: Trả lời

      Chuẩn đó bạn, tính cách và tâm tư của mỗi người là do hoàn cảnh sống và giao tiếp mà thành. Lớn lên trong môi trường như nào thì phần lớn cũng bị ảnh hưởng ít nhiều từ đó.

  3. Nguyễn Văn Quảng says: Trả lời

    Khuyên chân thành những ai chứng kiến hoặc tự cảm thấy mình có vấn đề gây tổn thương các con thì hãy tìm cách khắc phục ngay còn kịp. Chính sự im lặng mới gây ra những hiểu lầm, đặc biệt là với con trẻ, khi chúng chưa hiểu rõ nhiều điều. Nên trao đổi thẳng thắn với các con một cách đúng đắn nhất. Nếu không biết làm sao cho đúng thì xin tư vấn chuyên gia tâm lý. Họ có phương pháp cả rồi, cứ vậy mà áp dụng thôi.

    1. Trung tâm Tâm lý trị liệu NHC Việt Nam says: Trả lời

      Cảm ơn bạn đã tin tưởng vào phương pháp trị liệu tâm lý, chúc bạn và gia đình nhiều sức khoẻ, bình an vui vẻ trong cuộc sống.

  4. Huân Nguyên says: Trả lời

    Thương các con quá, nhiều người cứ coi nhẹ vấn đề nhưng thực ra nhưng chuyện này vẫn diễn ra rất nhiều tại các gia đình đấy

  5. Trần Thị Tuyết Lâm says: Trả lời

    Bài này ai có con đều nên đọc ^^

  6. Mai Moon says: Trả lời

    Kiểu này nhiều lắm mọi người ạ, bố mẹ áp đặt lên con cái đủ thứ, từ ăn uống sinh hoạt hàng ngày tới học hành, bạn bè. Cái gì cũng muốn theo ý mình và nói là như vậy mới tốt. Cũng có quan tâm đến nhu cầu, sở thích của con là gì đâu.

    1. Dự Vy says: Trả lời

      Cái khó nhất nhưng hiếm ai phản đối là con cái phải theo nghề bố mẹ ý bạn. Kiểu như bố mẹ vất vả gây dựng rồi thì con phải theo con đường đó dù có sở thích hay sở trường khác cũng không được tự quyết định.

    2. Trương Linh Phương says: Trả lời

      Ăn mặc còn quản thì đúng là không được tự quyết cái gì nữa rồi

    3. Đăng Hương Giang says: Trả lời

      Chuyện thường thấy thôi mà, nhiều người bắt con thực hiện ước mơ chưa hoàn thành của bản thân là chuyện có thật chứ không phải chỉ có ở trên phim đâu

    4. Nga says: Trả lời

      Đúng đấy ạ, quan trọng là tìm hiểu nhu cầu sở thích của con chứ cứ theo ý mình xong nói đấy là đúng là tốt thì dở rồi

  7. Lê Vũ Ánh Ngọc says: Trả lời

    Đọc bài mới thấy mình mắc nhiều lỗi quá, do gần đây tôi có cảm giác tinh thần con không ổn định. Tôi cần xin trợ giúp từ trung tâm.

    1. Trung tâm Tâm lý trị liệu NHC Việt Nam says: Trả lời

      Chào bạn, cha mẹ chưa thực sự chia sẻ và thấu hiểu được con cái, chưa biết cách biểu đạt và kết nối cũng là một nguyên nhân thường thấy, để cải thiện mối quan hệ gia đình, bạn có thể đến trực tiếp Trung tâm gặp chuyên gia tâm lý tham vấn và hỗ trợ. Bạn cũng có thể gọi vào hotline (024) 2216 8008 – 096 589 8008 hoặc để lại số điện thoại Trung tâm sẽ tư vấn cho bạn nhé. Cảm ơn bạn.

  8. Hồ Ngọc Sơn says: Trả lời

    Các bố mẹ đọc bài này xong mà thấy chột dạ là phải tìm cách khắc phục ngay đó, không thì sẽ ảnh hưởng đến tính cách của các con sau này rất nhiều

    1. Trịnh Phương Nhi says: Trả lời

      E cũng nghĩ như anh, nên thay đổi bản thân trước khi quá muộn. Cứ nghĩ đơn giản nhưng chính sự đơn giản mỗi ngày đó hình thành nên con người của bé sau này

  9. Lê Mạnh Chiến says: Trả lời

    Nếu là con cái đọc bài này và thấy bố mẹ như vậy thì phải làm sao ạ?

    1. Nắng Hạ says: Trả lời

      Bạn có thể liên hệ trung tâm hỗ trợ xem, thật ra chuyện xin tư vấn tâm lý bây giờ rất phổ biến. Việc gỡ rối khúc mắc gia đình, cải thiện mối quan hệ để cuộc sống tốt đẹp hơn cũng rất quan trọng, chứ không phải cứ có bệnh mới đi gặp chuyên gia tâm lý.

  10. Lương Mai Trúc says: Trả lời

    Tôi thấy chị dâu mình có biểu hiện như vậy. Có cách nào để giúp chị ấy hiểu ra điều này và sửa đổi không?

    1. Đặng Minh Tú says: Trả lời

      Nói có khi chả nghe đâu, mấy người kiểu này thường rất bảo thủ

    2. Trung tâm Tâm lý trị liệu NHC Việt Nam says: Trả lời

      Chào bạn, bạn có thể đến trực tiếp Trung tâm gặp chuyên gia tâm lý tham vấn và hỗ trợ. Bạn cũng có thể gọi vào hotline (024) 2216 8008 – 096 589 8008 hoặc để lại số điện thoại Trung tâm sẽ tư vấn cho bạn nhé. Cảm ơn bạn.

  11. Phạm Ngọc Bảo Thy says: Trả lời

    Em ghét nhất cái kiểu giận cá chém thớt các bác ạ :))

    1. Hà Cáo says: Trả lời

      Chuẩn nè, đi làm buồn bực hay xích mích với chồng

  12. Dương Tuấn says: Trả lời

    Mình thấy việc không cho con không gian riêng là rất nguy hiểm. Con cái lớn rồi mà vẫn ngủ chung với bố mẹ. Xong thi thoảng táy máy lại cứ tặc lưỡi là con ngủ say rồi.

    1. Thùy Trâm says: Trả lời

      Ui vậy là còn rõ ràng bạn à. Nhiều người còn chẳng giữ ý với người nhà, cứ ăn mặc tơ hơ hở hết cả chỗ nhạy cảm ra với con xong nghĩ là chuyện bình thường ý

    2. Bùi Dạ Trúc says: Trả lời

      Mấy kiểu này đọc trên mạng nhiều lắm này, cứ nghĩ đơn giản mà gây ám ảnh tâm lý khiến các bé bị lệch lạc suy nghĩ về chuyện giới tính luôn đó

    3. Minh Cầm says: Trả lời

      Cái này đúng là cần quan tâm lưu ý nhất, thời đại nào rồi mà còn thiếu văn minh thế không biết

  13. Hoa Oải Hương says: Trả lời

    Riêng mình rất phản đối việc đánh con, dạy con bằng bạo lực.

    1. Nguyễn Thị Lương says: Trả lời

      Thế nếu bướng quá thì phải làm gì hả bạn?

    2. Lý Ngọc Hùng says: Trả lời

      Thật ra việc dạy con, định hướng cho con cần rất nhiều sự kiên nhẫn. Những người sự dụng bạo lực là do thiếu kiên nhẫn.

    3. Chu Anh Thư says: Trả lời

      Đồng ý với bạn. Chính sự bạo lực đó gây nên ức chế tinh thần và hình thành tính cách bạo lực hoặc sợ hãi ở con, ảnh hưởng tới cả tương lai sau này.

  14. Lợi says: Trả lời

    Cha mẹ tôi có đầy đủ tất cả những gì có ở trên từ lúc có nhận thức tôi chưa từng được yêu thương lúc nhỏ thì là cái bị để họ trút hết phẩn nộ lớn lên thì bị họ biến thành công cụ để phục vụ lợi ích của họ tôi bị đối xử như vật phẩm tha hồ để họ đem đi giao dịch khi không còn giá trị họ sẵn sàng trừ khử tôi xem tôi chưa hề tồn tại cuộc đời tôi như chốn địa ngục không lối thoát giờ chỉ còn biết tự kết liễu để giải phóng bản thân

    1. Trung tâm Tâm lý trị liệu NHC Việt Nam says: Trả lời

      Chào bạn, với trường hợp của bạn, sẽ có cách giải quyết nếu bạn thực sự bình tĩnh và loại bỏ được những suy nghĩ tiêu cực, dù rằng những hành động của bố mẹ bạn có thể gây nên các tổn thương cho bạn nhưng bạn hãy là một con người mạnh mẽ, biến sự tổn thương đó thành động lực để vươn tới những điều tích cực hơn. Để hỗ trợ bạn tốt nhất, bạn có thể để lại số điện thoại hoặc liên hệ tới số hotline 096 589 8008 Trung tâm sẽ hỗ trợ tư vấn cho bạn

      1. Thu lê says: Trả lời

        Tôi đang trong tình trạng sống với cha mẹ độc hại và bị nhiều tổn thương nhưng chưa biết có nên ra riêng để thoải mái nhưng vẫn sợ bất hiếu vì thật trong tâm tôi chỉ muốn bố mẹ vui thay đổi để tôi có thể vui vẻ báo hiếu cha mẹ nhưng tôi càng cố gắng càng ko làm hài lòng bố mẹ. Tôi đang theo học nghề gia truyền của bố mẹ mà tôi cũng yêu thích Chua ra nghề cũng ko biết có nên tiếp tục học nghề nữa ko hay ra ngoài kiếm việc khác sống tự lập r khi nào bố mẹ ốm đau về chăm. Khổ nỗi Bo mẹ cũng già sk hay bệnh nếu ở riêng tôi cũng rất khó khăn trong việc vừa kiếm tiền lo cs vừa chăm Bo mẹ. Tôi phải làm sao để trọn đạo hiếu và có 1 hướng dfi tốt nhất cho mình

        1. Trung tâm Tâm lý trị liệu NHC Việt Nam says: Trả lời

          Chào bạn, nếu bạn có đam mê và sở thích riêng thì hãy bày tỏ quan điểm rõ ràng và nghiêm túc với bố mẹ, và khi bạn làm công việc riêng đó hay cố gắng gặt hái nhiều thành quả để chứng minh cho bố mẹ thấy được mình đúng bạn nhé. Việc báo hiếu là bạn hãy chăm bố mẹ mình thật tốt để bố mẹ có một sức khỏe thật tốt bên bạn nhé. Chúc bạn một ngày tốt lành!

  15. TTD says: Trả lời

    Trường hợp mình là người ngoài nhưng khi thấy bạn mình có cha mẹ như vậy thì mình có nên báo cho chính quyền không ạ, do bạn mình cũng bị la mắng liên tục làm trầm cảm.

    1. Trung tâm Tâm lý trị liệu NHC Việt Nam says: Trả lời

      Chào bạn, nếu như bạn thấy cha mẹ bạn của mình có hành vi quá đáng, gây tổn hại sức khỏe và tinh thần đến người bạn của bạn thì nên nhờ chính quyền can thiệp bạn nhé.

  16. Trương Duy Thắng says: Trả lời

    Bài viết rất hay và rất cần thiết cho nhiều người !

    1. Trung tâm Tâm lý trị liệu NHC Việt Nam says: Trả lời

      Chào bạn, cảm ơn bạn đã đánh giá tốt cho bài viết. Chúc bạn một ngày tốt lành!

  17. Thu lê says: Trả lời

    Cha mẹ tôi cũng muốn tốt cho tôi nhưng luôn gây áp lực cho tôi lăm cs tôi rất ngột ngạt. Rất nhiều tổn thương và cách áp dụng như cha mẹ độc hại này. Tôi có nên ở riêng ko nhưng ở riêng làm sao chăm sóc cha mẹ chu đáo được mà còn mang tiếng bất hiếu. Tôi còn đang hoc nghề gia truyền cha mẹ chưa ra làm riêng được tôi có nên phụ thuộc cha mẹ nữa ko hay tìm việc khác r ra riêng như vậy có bất hiếu ko

    1. Trung tâm Tâm lý trị liệu NHC Việt Nam says: Trả lời

      Chào bạn, nếu bạn có đam mê và sở thích riêng thì hãy bày tỏ quan điểm rõ ràng và nghiêm túc với bố mẹ, và khi bạn làm công việc riêng đó hay cố gắng gặt hái nhiều thành quả để chứng minh cho bố mẹ thấy được mình đúng bạn nhé. Chúc bạn một ngày tốt lành!

  18. /// says: Trả lời

    tôi có bố mẹ độc hại như vậy và thực sự quá mệt mỏi …

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *