Hội chứng sợ tiếng ồn (Misophonia) là gì? Làm sao vượt qua?

Nếu bạn liên tục bị ám ảnh và có sự sợ hãi, lo lắng dữ dội, quá mức về các âm thanh, tiếng ồn xuất hiện xung quanh đời sống thì nhiều khả năng bạn đang mắc phải hội chứng sợ tiếng ồn (Misophonia). Đây là một dạng rối loạn lo âu ám ảnh sợ hãi cụ thể được đặc trưng bởi nỗi sợ phi lý, kéo dài dai dẳng gây ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt đời sống của người bệnh nếu không sớm được khắc phục tốt. 

chứng sợ tiếng ồn
Misophonia là chứng rối loạn gây ra nỗi sợ kinh hoàng, phi lý về các âm thanh, tiếng động.

Hội chứng sợ tiếng ồn (Misophonia) là gì?

Hội chứng sợ tiếng ồn hay còn được gọi là Misophonia là một trong các chứng rối loạn có đặc trưng bởi nỗi sợ quá mức, phi lý và kéo dài dai dẳng có liên quan đến những âm thanh, tiếng ồn thông thường. Người bệnh sẽ luôn tồn tại sự ám ảnh, lo lắng, căng thẳng và phản ứng dữ dội đối với những âm thanh mà họ nghe được, kể cả những tiếng thở, tiếng nhai thức ăn,…

Trong thực tế thì đôi khi chúng ta cũng cảm thấy khó chịu và không được thoải mái khi nghe thấy những âm thanh nhai chóp chép, những tiếng thở dài trong không gian yên tĩnh. Tuy nhiên, đây chỉ là cảm giác bình thường với mức độ chấp nhận và nó sẽ dần biến mất ngay sau đó.

Thế nhưng đối với các trường hợp mắc hội chứng sợ tiếng ồn thì nỗi sợ hãi của họ sẽ được biểu hiện một cách quá mức, không tương xứng với mức độ nguy hiểm của thực tế. Họ cảm thấy vô cùng căng thẳng, bực bội hoặc thậm chí xuất hiện các hành vi tiêu cực, mất kiểm soát khi nghe thấy những tiếng ồn, âm thanh bên ngoài.

Ngoài ra, người bệnh cũng có xu hướng cảm thấy sợ hãi, lo lắng đối với những hình ảnh đi kèm với âm thanh gây sợ, đặc biệt là các chuyển động mang tính lặp đi lặp lại nhiều lần. Khi phải đối mặt hoặc thậm chí là liên tưởng về những hình ảnh, âm thanh đó họ sẽ xuất hiện các triệu chứng về tinh thần, cảm xúc và cả thể chất, tương tự như đang đối diện với các tình huống nguy hiểm, đe dọa tính mạng.

Dựa vào các số liệu thống kê nhận thấy, hội chứng này đang có sức ảnh hưởng đến hơn 20% tổng dân số trên toàn thế giới. Tuy nhiên, cho đến hiện nay, hội chứng Misophonia vẫn chưa được công nhận là một rối loạn riêng biệt dựa theo tiêu chuẩn DSM-5 (Sổ tay chẩn đoán và thống kê các rối loạn tâm thần, lần thứ 5).

Nguyên nhân gây ra hội chứng sợ tiếng ồn

Nguyên nhân gây ra hội chứng sợ tiếng ồn và các ám ảnh sợ hãi cụ thể khác vẫn chưa được xác minh rõ ràng. Theo chia sẻ của các chuyên gì thì nỗi sợ phi lý này thường sẽ khởi phát bất ngờ mà không có bất kỳ sự kiện tác động nào. Đồng thời, bệnh cũng sẽ có nguy cơ khởi phát cao ở nữ giới, đặc biệt là các trường hợp từ 9 đến 13 tuổi.

Misophonia
Các vấn đề về não bộ có thể là nguyên nhân làm gia tăng tỷ lệ khởi phát Misophonia.

Dựa vào các nghiên cứu khoa học, chúng ta cũng có thể xác định được vài yếu tố có khả năng tác động và liên quan đến tình trạng này như sau:

  • Các vấn đề trong não bộ: Những nhà nghiên cứu nói rằng, sự sợ hãi phi lý về âm thanh, tiếng ồn có thể là do ảnh hưởng từ sự kích thích âm thanh trong não bộ, khiến cho não đưa ra các phản ứng tiêu cực để chống lại những yếu tố mà nó cho rằng là nguy hiểm.
  • Do di truyền: Yếu tố di truyền cũng thường được nhắc đến đối với các trường hợp mắc phải hội chứng sợ tiếng ồn. Nếu trong gia đình có người thân mắc phải căn bệnh này hoặc các ám ảnh sợ hãi có liên quan thì tỷ lệ mắc bệnh của các thành viên khác cũng sẽ cao hơn so với bình thường.

Ngoài ra, hội chứng sợ tiếng ồn còn dễ bị nhầm lẫn với các rối loạn tâm thần khác, điển hình như rối loạn lưỡng cực, rối loạn lo âu, rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD),…Bên cạnh đó, theo nhận định của bác sĩ thì hội chứng này hoàn toàn không liên quan đến các vấn đề sức khỏe tai hoặc sự suy giảm thính giác.

Biểu hiện nhận biết hội chứng sợ tiếng ồn

Các biểu hiện của hội chứng sợ tiếng ồn cũng được đặc trưng bởi nỗi sợ quá mức, phi lý và kéo dài có liên quan đến các âm thanh, tiếng ồn xuất hiện xung quanh đời sống. Người bệnh thường cảm thấy khó chịu, bực bội, cáu gắt, căng thẳng tột độ khi nghe thấy những tiếng động bên ngoài, kể cả những âm thanh quen thuộc, hoàn toàn không có yếu tố gây nguy hiểm.

Một số trường hợp nghiêm trọng còn có thể xuất hiện các hành vi tiêu cực, mất kiểm soát như tự ngược đãi bản thân, la hét, khóc lóc, ném đồ đạc,….Tình trạng này nếu không thể kiểm soát tốt sẽ gây nên nhiều cản trở đối với chất lượng đời sống, hạn chế những sinh hoạt hàng ngày và ảnh hưởng tiêu cực đối với sức khỏe thể chất, tinh thần của từng bệnh nhân.

Hội chứng sợ tiếng ồn
Người bệnh Misophonia luôn có sự ám ảnh quá mức với một hoặc một số âm thanh, tiếng ồn.

Chính vì thế, việc hiểu và phân biệt rõ giữa nỗi sợ thông thường và hội chứng sợ tiếng ồn là đều cần thiết. Để xác định một người đang mắc phải tình trạng Misophonia, bạn cần quan sát những biểu hiện sau đây:

  • Nhạy cảm quá mức đối với các tiếng động, âm thanh bên ngoài.
  • Cảm thấy vô cùng căng thẳng, lo lắng, sợ hãi, hoảng loạn khi nghe thấy những âm thanh gây ám ảnh.
  • Có xu hướng né tránh những đồ vật, địa điểm, hoạt động có thể phát ra âm thanh gây khó chịu.
  • Tình trạng lo lắng kéo dài gây ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ, khiến họ trằn trọc, không thể ngon giấc.
  • Người bệnh có xu hướng trở nên thù hằn hoặc thậm chí có ý định tấn công người tạo ra âm thanh.

Ngoài ra, khi nghe thấy những âm thanh gây sợ hãi, người bệnh còn xuất hiện hàng loạt những triệu chứng nguy hiểm về thể chất như:

  • Run rẩy, toát mồ hôi
  • Nhịp tim tăng cao
  • Thở gấp, thở nông, khó thở
  • Mặt tái nhạt
  • Căng cơ
  • Khô môi
  • Không thể nói thành lời, nói lắp bắp
  • Cơ thể nóng bừng
  • Tăng huyết áp
  • Ngất xỉu hoặc bỏ chạy

Theo số khảo sát thì người mắc phải hội chứng sợ tiếng ồn có thể bị ảnh hưởng bởi rất nhiều các âm thanh khác nhau. Phổ biến nhất là 4 loại âm thanh sau:

  • Tiếng nhai khi ăn uống – chiếm khoảng hơn 80%
  • Tiếng thở dài hoặc âm thanh phát ra từ mũi – chiếm khoảng hơn 60%
  • Tiếng các ngón tay va chạm – chiếm khoảng hơn 50%
  • Một số âm thanh khác như tiếng đồng hồ tích tắc, tiếng còi xe, tiếng chim hót, tiếng khóc,…- chiếm khoảng hơn 10%

Có những trường hợp nhạy cảm quá mức đối với cả những tiếng thở nhẹ, tiếng nói hoặc bất kỳ các âm thanh nào xuất hiện xoay quanh đời sống. Điều này gây nên nhiều phiền toái đối với sinh hoạt hàng ngày của người bệnh và khiến họ có nhiều xu hướng tránh né, xa lánh với môi trường xung quanh.

Misophonia có phải bệnh lý nguy hiểm không?

Xét về mức độ nguy hiểm thì hội chứng sợ tiếng ồn không phải là một tình trạng quá nghiêm trọng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe hay tính mạng của người bệnh. Tuy nhiên, do nỗi sợ kéo dài dai dẳng và được biểu hiện quá mức về các âm thanh xuất hiện trong đời sống nên nếu Misophonia không sớm được khắc phục sẽ gây nên nhiều tác động, cản trở đối với sinh hoạt của bệnh nhân.

Hội chứng sợ tiếng ồn gây nên nhiều cản trở đối với đời sống, các mối quan hệ của bệnh nhân.

Do quá nhạy cảm với tiếng ồn nên người bệnh thường có nhiều xu hướng tránh né các tình huống xã hội có nguy cơ phát ra âm thanh ám ảnh. Ví dụ, nếu người bệnh cảm thấy lo sợ về tiếng nhai khi ăn thì họ dường như không bao giờ ăn uống cùng những người xung quanh, liên tục từ chối việc góp mặt vào các buổi tiệc liên hoan. Điều này có thể làm ảnh hưởng đến các mối quan hệ và khiến cho bệnh nhân dần trở nên cô lập, đơn độc.

Ngoài ra, hội chứng sợ tiếng ồn cũng có thể làm cản trở đến quá trình học tập và làm việc của nhiều người. Do cảm thấy sợ hãi quá mức về tiếng ồn nên họ thường không thể đến những nơi đông người, khó duy trì sự tập trung và đôi lúc cần các thiết bị hỗ trợ như tai nghe để phòng tránh việc trở nên hoảng loạn khi nghe thấy âm thanh tác động bên ngoài.

Bên cạnh đó, cảm giác căng thẳng, lo lắng, bất an kéo dài dai dẳng còn khiến cho người bệnh hình thành những cảm xúc tiêu cực. Họ có thể cảm thấy chán ghét bản thân, cho rằng mình là kẻ vô dụng, bất tài và điều này làm gia tăng nguy cơ khởi phát các vấn đề sức khỏe tâm thần như trầm cảm, rối loạn lo âu, rối loạn cảm xúc, stress nặng,…

Làm sao để vượt qua nỗi sợ tiếng ồn?

Do hội chứng sợ tiếng ồn vẫn chưa được hỗ trợ công nhận trong DSM-5 nên việc chẩn đoán bệnh thường sẽ dựa vào các biểu hiện đặc trưng. Bác sĩ chuyên khoa sẽ tiến hành thăm khám sức khỏe lâm sàng, đánh giá về triệu chứng và loại trừ các bệnh lý liên quan để đưa ra được kết luận chính xác nhất.

Sau khi hiểu rõ về tình trạng bệnh lý của từng bệnh nhân thì bác sĩ sẽ cân nhắc để lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp. Mặc dù hiện nay vẫn chưa có bất kỳ cách nào được công nhận với tác dụng điều trị tận gốc Misophonia, tuy nhiên nếu có thể kết hợp tốt các biện pháp can thiệp như trị liệu tâm lý, sử dụng thuốc, can thiệp tại nhà thì bệnh nhân hoàn toàn có khả năng cải thiện tình trạng sức khỏe, kiểm soát hiệu quả nỗi sợ phi lý về âm thanh.

Hội chứng sợ tiếng ồn
Misophonia cần được kết hợp nhiều biện pháp can thiệp để kiểm soát nỗi sợ phi lý của người bệnh.

Cụ thể một số phương pháp thường được ưu tiên áp dụng cho người mắc hội chứng sợ tiếng ồn như:

1. Can thiệp tâm lý

Tâm lý trị liệu là một trong các biện pháp thường xuyên được sử dụng cho những người mắc phải chứng ám ảnh sợ hãi cụ thể. Việc can thiệp tâm lý sẽ giúp cho bệnh nhân dần hiểu rõ hơn về sự phi lý trong nỗi sợ, cố gắng kiểm soát các yếu tố gây sợ hãi và ngăn chặn những ảnh hưởng của nó.

Ngoài ra, đối với các trường hợp Misophonia có kèm theo những triệu chứng lo lắng, trầm cảm thì việc can thiệp tâm lý càng mang đến hiệu quả tích cực. Bệnh nhân sẽ được hỗ trợ điều chỉnh tốt về nhận thức, suy nghĩ, hành vi và áp dụng các liệu pháp thư giãn phù hợp để kiểm soát tốt về nỗi sợ của bản thân.

Cụ thể một số liệu pháp được can thiệp như:

  • Liệu pháp nhận thức và hành vi (CBT)
  • Liệu pháp tiếp xúc
  • Liệu pháp thư giãn

Dựa vào số liệu thống kê nhận thấy rằng, có đến hơn một nửa trường hợp Misophonia đã phục hồi hiệu quả nhờ vào quá trình trị liệu tâm lý. Phương pháp này cũng giúp bệnh nhân ngăn chặn được nguy cơ phát triển các vấn đề sức khỏe tâm thần nguy hiểm, đặc biệt là trầm cảm, lo âu, rối loạn lưỡng cực,…

2. Liệu pháp kiểm soát ù tai (TRT)

Đối với các trường hợp mắc phải hội chứng sợ tiếng ồn hoặc người bệnh ù tai nặng, mãn tính sẽ được hỗ trợ can thiệp bằng liệu pháp TRT. Người bệnh sẽ được sử dụng một số thiết bị hỗ trợ để tạo ra các âm thanh mang đến cảm giác thư giãn, dễ chịu với mục đích giúp họ loại bỏ tốt sự nhạy cảm, phản ứng quá mức.

Nhờ vào đó mà người bệnh dần có sự liên kết ổn định, hài hòa hơn đối với âm thanh. Họ cũng sẽ giảm bớt sự nhạy cảm, căng thẳng khi đối diện với các những âm thanh, tiếng ồn bên ngoài. Nhờ vào những năng lượng tích cực đó mà người bệnh cũng dần kiểm soát được nỗi sợ của mình, hạn chế các ảnh hưởng đến từ Misophonia.

3. Dùng thuốc

Trong thực tế thì hiện vẫn chưa có bất kỳ loại thuốc nào được hỗ trợ áp dụng với hiệu quả điều trị tận gốc hội chứng sợ tiếng ồn. Tuy nhiên, quá trình dùng thuốc vẫn sẽ được sử dụng để kiểm soát và làm thuyên giảm tốt các cảm xúc tiêu cực mà bệnh gây ra, đặc biệt là đối với các trường hợp có biểu hiện kèm theo của trầm cảm, lo lắng.

Tùy vào mỗi tình trạng bệnh lý mà các bác sĩ chuyên khoa sẽ cân nhắc kê đơn thuốc với liều lượng phù hợp. Một số loại thuốc chống trầm cảm, chống lo âu, thuốc an thần, điều hòa khí sắc có thể được áp dụng đối với bệnh nhân Misophonia.

4. Hỗ trợ bằng các biện pháp khác

Các biện pháp can thiệp nêu trên sẽ góp phần cải thiện và giảm bớt những ảnh hưởng mà hội chứng sợ tiếng ồn gây ra. Bên cạnh đó, người bệnh cũng có thể áp dụng thêm một số biện pháp sau để ngăn chặn sự khó chịu, căng thẳng của Misophonia.

  • Sử dụng các thiết bị, công cụ hạn chế tiếng ồn như tay nghe, nút bịt tai.
  • Thay thế các âm thanh khó chịu bằng những âm thanh thư giãn.
  • Nếu cảm thấy quá căng thẳng, bực bội vì âm thanh xung quanh, bạn hãy chủ động rời đi để tránh việc làm phát sinh các triệu chứng mất kiểm soát.
  • Chia sẻ nỗi sợ với những thân bên cạnh để họ có thể thấu hiểu và giúp đỡ bạn tốt hơn.
  • Tìm kiếm các biện pháp thư giãn, giải tỏa căng thẳng, lo lắng như hít thở sâu, massage cơ thể, sử dụng tinh dầu thơm,…
  • Duy trì lối sống lành mạnh, chú trọng đến chế độ ăn uống, nghỉ ngơi, tập luyện đều đặn mỗi ngày.

Hội chứng sợ tiếng ồn (Misophonia) gây nên nhiều cản trở và phiền toái đối với đời sống sinh hoạt của người bệnh. Vì thế, ngay khi nhận thấy các dấu hiệu cảnh báo, bệnh nhân cần chủ động tiến hành thăm khám và can thiệp hiệu quả tại các cơ sở chuyên khoa uy tín, chất lượng.

Có thể bạn quan tâm:

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *