Thuốc Chống Trầm Cảm Olanzapine: Công Dụng, Cách Dùng Và Lưu Ý

Thuốc chống trầm cảm Olanzapine hoạt động bằng cách phục hồi các chất tự nhiên trong não bộ, qua đó giúp bệnh nhân có những suy nghĩ lạc quan hơn, giảm các ảo giác mơ hồ mang tính tiêu cực. Liều lượng và cách sử dụng của thuốc cần có sự chỉ định từ bác sĩ, tuyệt đối không được tự ý dùng hay lạm dụng thuốc do có thể gây nghiện. Tham khảo chi tiết hơn về loại thuốc này tại đây.

Thông tin về thuốc chống trầm cảm Olanzapine

Thuốc Olanzapine thuộc nhóm thuốc chống loạn thần không điển hình hoặc chống loạn thần thế hệ 2 thường được sử dụng phổ biến trong điều trị hưng cảm và phối hợp với một số thuốc khác để cải thiện các triệu chứng trầm cảm. Thành phần chính của thuốc là hoạt chất Olanzapine –  một thienobenzodiazepin có thể tác động đến các hoạt chất tự nhiên trong não bộ để điều chỉnh những cảm xúc, suy nghĩ của bệnh nhân.

thuốc chống trầm cảm Olanzapine
Thuốc chống trầm cảm Olanzapine có tác dụng ổn định tâm trạng, giảm các triệu chứng kích động quá mức của bệnh nhân

Cơ chế hoạt động của thuốc chống trầm cảm Olanzapine tác động lên các thụ thể serotonin và dopamine để phục hồi được các chất tự nhiên trong não bộ. Thuốc có thể đem đến hiệu quả nhờ khả năng đối kháng với nhiều thụ thể thần kinh, bao gồm

  • Các thụ thể dopamin D2 có mặt tại mesolimbic sẽ ức chế hoạt động của dopamine, nhờ đó có thể hạn chế được các ảo giác, ảo tưởng, suy nghĩ mang tính tiêu cực. Việc giảm gắn các dopamine tiềm tàng tại thụ thể sau synap lên thụ thể dopamin D2 cũng có thể ngăn chặn được lời nói, hành vi mang tính chất vô tổ chức. Đồng thời ái lực của Olanzapine với thụ thể dopamin D2 cũng có nồng độ cao hơn các thụ thể dopamin còn lại nên sẽ ít gây ra tác dụng phụ hơn các loại thống chống loạn thần khác.
  • Hoạt chất Olanzapine trong thuốc có những tác động đối kháng thụ thể serotonin 5HT2A ở vỏ não trước sẽ ngăn chặn được các trạng thái hưng phấn, mất tập trung, suy giảm trí nhớ hay sự khởi phát của chứng loạn trương lực cơ đáng kể.
  • Bên cạnh đó hoạt chất này còn tác động lên dopamine (D1, D3 và D4); thụ thể adrenergic alpha – 1; thụ thể serotonin (5HT2C, 5HT3 và 5HT6), thụ thể histamin H1 và và một số thụ thể muscarinic khác

Do đó sau khi dùng thuốc chống trầm cảm Olanzapine người bệnh sẽ cảm thấy tâm trạng ổn hơn, giảm ảo giác, hoạt bát hơn tích cực hơn, tập trung hơn, giảm dần được những hành vi mang tính quá khích hay tiêu cực. Thuốc Olanzapine được đánh giá mang đến hiệu quả ổn trong cải thiện các vấn đề tâm lý khác như tâm thần phân liệt hay rối loạn lưỡng cực.

Bên cạnh đó do cơ chế các thụ thể dopamin và serotonin nên thuốc Olanzapine còn được sử dụng cho những bệnh nhân ung thư đang điều trị bằng hóa trị hay xạ trị để làm giảm các triệu chứng buồn nôn hay nôn. Một số công dụng khác không được ghi trên bao bì nhưng có thể được bác sĩ chỉ định để điều trị một số bệnh nếu phù hợp.

Thuốc chống trầm cảm Olanzapine thuộc nhóm thuốc kê đơn nên bệnh nhân chỉ sử dụng khi có trong kê đơn bác sĩ yêu cầu. Tuyệt đối không nên tự ý dùng thuốc ngay cả khi trước đó đã từng sử dụng để tránh trường hợp nghiện hay phụ thuộc vào thuốc.

Liều dùng và cách dùng thuốc Olanzapine

Tùy tình trạng sức khỏe, độ tuổi, giai đoạn, cân nặng bệnh bác sĩ sẽ chỉ định các liều dùng riêng, người bệnh cần tuyệt đối thực hiện theo đúng kê đơn từ bác sĩ để đảm bảo đúng hiệu quả mà thuốc đem lại. Thuốc chống trầm cảm Olanzapine được điều chế theo những dạng sau

  • Thuốc bột pha tiêm, tiêm bắp dạng 10ml hoặc 2ml cần có sự hỗ trợ từ bác sĩ hoặc những người có chuyên môn.
  • Viên nén bao phim hàm lượng 2,5mg, 5mg, 7,5mg, 10mg, 15mg và 20mg. Với viên nén người bệnh nên uống cùng nước lọc, không nhai, không bẻ gãy hay uống với các loại nước khác trừ khi có chỉ định từ bác sĩ. Theo chuyên gia nên uống thuốc với một cốc nước đầy tương đương với khoảng 240ml nước là phù hợp nhất.
  • Viên nén phân tán dạng  5mg, 10mg, 15mg và 20mg. Thường chỉ định cho trẻ em hay người già, người gặp các vấn đề liên quan đến việc nuốt. Chú ý pha thuốc với liều lượng theo đúng chỉ định của bác sĩ.
thuốc chống trầm cảm Olanzapine
Liều dùng thuốc phụ thuộc vào tình trạng bệnh, cơ địa, độ tuổi của người bệnh

Liều dùng phổ biến của thuốc Olanzapine cho bệnh nhân trầm cảm thường được chỉ định như sau

  • Dùng 5 – 10mg cho liều khởi đầu, tiếp đó là liều duy trì với khoảng 10mg/ ngày, uống duy nhất 1 lần trong ngày. Sau khoảng 1 tuần nếu thấy các triệu chứng không cải thiện đáng kể có thể tăng lên 20mg/ ngày
  • Người cao tuổi; người bị suy gan, suy thận từ nhẹ đến trung bình có thể dùng 5mg/ ngày nhưng cần có chỉ định từ bác sĩ
  • Người bị rối loạn lưỡng cực giai đoạn trầm cảm có thể uống từ 10 – 15ml/ lần; nếu kết hợp với liệu pháp phối hợp với lithium hoặc valproate thì dùng 10mg/ ngày/ lần
  • Với dạng tiêm sẽ chỉ định tiêm bắp olanzapine 10mg/ lần
  • Trẻ em cần thận trọng khi sử dụng, thường chỉ được chỉ định từ 2,5 – 5mg/ ngày
  • Có thể sử dụng thuốc vào trước hoặc sau bữa ăn do thuốc không bị ảnh hưởng bởi thức ăn

Người bệnh cần tuân thủ theo đúng chỉ định từ bác sĩ, không tự tăng/ giảm hay dừng thuốc chống trầm cảm Olanzapine đột ngột khi thấy bệnh đã thuyên giảm vì sẽ làm giảm kết quả điều trị đồng thời dễ làm tăng nguy cơ tái phát. Ngoài ra cũng không nên dùng phối hợp thuốc chống Olanzapine với bất cứ loại thuốc nào khác khi chưa có sự chỉ định từ bác sĩ.

Chống chỉ định khi dùng thuốc chống trầm cảm Olanzapine

Mọi tình trạng sức khỏe của bệnh nhân đều cần được khai báo trung thực với bác sĩ để được xem xét có phù hợp khi sử dụng thuốc chống trầm cảm Olanzapine hay không. Nếu bệnh nhân đang mang thai, đã và đang điều trị các bệnh lý  nào khác có dùng thuốc trong vòng 1 tháng đổ lại cũng nên mang theo đơn thuốc để bác sĩ chỉ định liều dùng phù hợp hơn.

Không nên dùng thuốc chống trầm cảm Olanzapine với các đối tượng sau

  • Người có dị ứng với các thành phần của thuốc
  • Phụ nữ có thai và người đang cho con bú
  • Trẻ em dưới 12 tuổi
  • Người già và trẻ em dưới 18 tuổi nên trao đổi thêm với bác sĩ
  • Người bị suy gan, suy thận nặng
  • Bệnh nhân có Glaucom góc hẹp
  • Bệnh nhân đang điều trị bất cứ bệnh lý nào khác cũng cần trao đổi thêm với bác sĩ
  • Người cần lái xe, người làm các công việc vận hành máy móc hay bất cứ các công việc nào cần tập trung cao độ cũng cần thận trọng khi sử dụng do thuốc có thể gây buồn ngủ nặng.

Tác dụng phụ của thuốc Olanzapine

Cũng giống như hầu hết các thuốc trị trầm cảm, thuốc Olanzapine cũng có thể gây ra một vài tác dụng phụ không mong muốn. Thường bác sĩ sẽ luôn đưa ra những cảnh báo về các tác dụng phụ có thể xảy ra cho bệnh nhân nên bạn cũng không cần quá lo lắng.

Các tác dụng phụ phổ biến thường gặp bao gồm

  • Thèm ăn nhiều và tăng cân, đặc biệt ở thanh thiếu niên
  • Nhức đầu, chóng mặt
  • Buồn ngủ
  • Cảm thấy mệt mỏi hoặc bồn chồn hơn bình thường
  • Ảnh hưởng đến trí nhớ
  • Đau dạ dày, táo bón
  • Mất kiểm soát bàng quang.
  • Cảm thấy đau lưng, đau chân hoặc cánh tay, tuy nhiên nếu đi khám sẽ không có các dấu hiệu trên thực tế
  • Tê hoặc cảm giác tê tê.
  • Vú sưng hoặc tiết dịch, có thể xuất hiện ở cả nam và nữ giới
  • Rối loạn kinh nguyệt
  • Giảm ham muốn tình dục

Một số tác dụng phụ nguy hiểm có thể xuất hiện khi dùng thuốc chống trầm cảm Olanzapine như

  • Cứng cơ, nói hoặc nuốt khó khăn, co giật, không kiểm soát được mắt, môi, mặt hay
  • Sốt cao, đổ nhiều mồ hôi, run rẩy, lú lẫn, rối loạn nhịp tim, cảm giác như sắp ngất xỉu
  • Khô miệng, khát nước, cảm thấy khô rát cổ và nóng nhưng không đổ mồ hôi
  • Đi tiểu ít hoặc không đi tiểu đường
  • Có các dấu hiệu của tăng đường huyết như chán ăn, đi tiểu nhiều, khô da, khô cổ, buồn nôn và nôn, hơi thở có mùi
  • Mất thăng bằng, tê các khớp đột ngột, lú lẫn, giảm tầm nhìn
  • Ớn lạnh, đau nhức cơ thể
  • Cảm cúm hay có dấu hiệu bị lở loét trong miệng và cổ họng.
  • Sưng ở tay hoặc chân.
  • Có ảo giác, lời nói hay hành vi bất thường thậm chí có thể gây hại chính mình
  • Đau bụng trên, nước tiểu đậm màu, vàng da hoặc vàng mắt, đi nặng phân có dạng như đất sét

Với các triệu chứng này bạn tuyệt đối không nên chỉ quan mà cần nhanh chóng thông báo cho bác sĩ chủ trị để được hỗ trợ. Nếu thấy có các dấu hiệu phát ban, nổi mề đay, sưng phù cổ họng đến không thở được người bệnh cần nhanh chóng di chuyển đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời, phòng tránh những hệ lụy nguy hiểm khác có thể xuất hiện gây nguy hiểm cho tính mạng.

Tương tác với thuốc

Thuốc chống trầm cảm Olanzapine có thể được dùng đơn độc hoặc dùng kết hợp với một số loại thuốc khác để tăng hiệu quả trong điều trị trầm cảm theo chỉ định của bác sĩ. Việc tự ý kết hợp thuốc Olanzapine với các loại thuốc khác có thể làm giảm kết quả điều trị hoặc thay đổi hoạt động của các loại thuốc khác. Do đó bạn cần cực kỳ lưu ý điều này.

thuốc chống trầm cảm Olanzapine
Thuốc Olanzapine có thể gây tương tác với một số loại thuốc khác nên cần cực kỳ thận trọng

Một số loại thuốc tương tác với thuốc chống trầm cảm Olanzapine như

  • Thuốc giảm đau Tramadol nếu dùng chung cùng Olanzapine  có thể làm tăng nguy cơ động kinh
  • Thuốc chẹn alpha, diazepam, hoặc các loại thuốc tăng huyết áp nếu dùng cùng Olanzapine  có thể gây hạ huyết áp đột ngột kèm theo ngất xỉu
  • Thuốc kháng Cholinergic, Benzodiazepines, hoặc Fluvoxamine nếu kết hợp với Olanzapine sẽ làm tăng mức độ của các tác dụng phụ của thuốc chống trầm cảm Olanzapine
  • Không nên dùng chung Olanzapine  cùng các loại thuốc như Rifampin, Carbamazepine, chất ức chế protease HIV, omeprazole vì sẽ làm giảm hiệu quả của việc điều trị
  • Dùng chung Olanzapine với các loại thuốc như thuốc đồng vận thụ thể dopamin, thuốc levodopa dùng trong điều trị bệnh Parkinson cũng sẽ làm giảm kết quả của thuốc
  • Than hoạt tính cũng làm giảm hiệu quả của thuốc
  • Các thuốc an thần hay loaepam, diazepam sẽ làm tăng tình trạng buồn ngủ cho bệnh nhân
  • Khói thuốc lá cũng làm giảm hiệu quả của thuốc nên cần phải tránh xa

Trong trường hợp xuất hiện các dấu hiệu tương tác với thuốc chống trầm cảm Olanzapine người bệnh nhân nhanh chóng thông báo cho bác sĩ để kịp thời có biện pháp điều trị.

Một số lưu ý khác khi sử dụng thuốc chống trầm cảm Olanzapine

Thường việc dùng thuốc  Olanzapine cần 4- 6 tuần mới phát huy hết tác dụng nhưng một số người chỉ 1-2 tuần đã có những cải thiện đáng kể. Dù vậy bạn vẫn cần tiếp tục sử dụng thuốc theo đúng đơn thuốc, không được tự ý dừng thuốc vì sẽ làm giảm hiệu quả điều trị. Nếu thấy các triệu chứng ổn hơn bạn có thể thông báo với bác sĩ để có thể giảm liều dùng.

Bên cạnh đó bạn cần lưu ý một số vấn đề sau khi sử dụng thuốc chống trầm cảm Olanzapine

  • Việc dùng thuốc Olanzapine nếu kéo dài có thể gây nghiện khiến người bệnh phụ thuộc vào thuốc. Điều này có thể làm trầm trọng hơn tình trạng của bệnh nên người bệnh cần cực kỳ phải chú ý.
  • Trong trường hợp quên 1 liều thuốc, bạn có thể sử dụng ngay tại thời điểm đó, nhưng nếu thời điểm đến liều tiếp theo quá ngắn thì hãy bỏ qua không sử dụng cùng lúc 2 liều vì có thể gây ra độc tố
  • Trao đổi thêm với bác sĩ về chế độ ăn uống khi sử dụng để đảm bảo hiệu quả tốt nhất
  • Bảo quản thuốc nơi thoáng mát, tránh nơi có ánh nắng trực tiếp hay nơi ẩm ướt, không bảo quản thuốc trong tủ lạnh
  • Theo dõi các dấu hiệu và nhiệt độ cơ thể sau khi dùng thuốc

Trên đây là một số chia sẻ về thuốc chống trầm cảm Olanzapine, hy vọng đã mang đến cho bạn những thông tin hữu ích. Người bệnh nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ khi sử dụng thuốc để đảm bảo an toàn hơn. Bên cạnh đó đừng quên điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt khoa học hơn để cải thiện các triệu chứng trầm cảm hiệu quả nhất.

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *